SaaS'ları Ayarlama Enstitüsü: İK Teknolojilerinde Dev Pazar Fırsatı

SaaS Summit '25 sahnesinde Datassist Bordro Servisi CEO'su Umut Özbağcı, Ahmet Hamdi Tanpınar'ın "Saatleri Ayarlama Enstitüsü" romanına atıfla başlayan konuşmasında İK teknolojileri (HR Tech) sektörünün tarihini, rakamlarını ve Türkiye'deki kaçırılan fırsatı anlatıyor. Bordronun "doğası gereği sıkıcı" bir iş olduğunu kabul ederek açılan konuşma, aslında Türkiye'nin en büyük ve en az konuşulan pazarlarından birine dair bir çağrıya dönüşüyor.

44 bin yıllık HR teknolojisi tarihi

Özbağcı, insanlık tarihinin ilk İK teknolojisini Endonezya'daki mağara duvarlarına götürüyor: 44 bin yıl önce ava katılan insanlar, avladıkları canlının kanıyla duvara parmak izlerini basarak "o avda ben de vardım" diyorlardı — bir tür "time and attendance" sistemi. Tarihin ilk bordrosu ise yaklaşık 5 bin yıl önce Sümer'de kesiliyor: Tarlada çalışan işçinin hak ettiği bira miktarı bir tablete kazınıyor. Modern döneme gelindiğinde ilk global HR SaaS'ı 1996'da kurulan ve sonradan Oracle tarafından satın alınan Taleo; Türkiye'nin ilk HR SaaS'ı ise Datassist'in 2010'da yayınladığı ve bugün hâlâ müşteri kazanan Dakika.

Sektörün rakamları: 129 milyar dolar yatırım, 94 unicorn

Konuşmanın omurgasını rakamlar oluşturuyor. Türkiye'de 250'den fazla, globalde 50 bin HR teknolojisi girişimi var. Bunların yaklaşık 8 binine son 30 yılda toplam 129 milyar dolar yatırım yapılmış; 3.500'ü Seri A görmüş, 500'den fazlası Seri G'ye kadar gitmiş, sektörden 94 unicorn ve 181 halka arz çıkmış. 2025'te global HR Tech pazarı 45 milyar dolar; 2032'de 90 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Bu ölçek, startup kurmayı hayal edenler için Özbağcı'nın "bu rakamı görünce o hayali kurdurmak daha kolay olabilir" dediği bir davet niteliğinde.

ADP ve Deel: teknoloji + distribution + servis formülü

Özbağcı iki vaka üzerinden değer yaratma formülünü açıyor. 1949'da kurulan ADP tek başına yılda 19 milyar dolar gelir üretiyor ve 115 milyar dolar borsa değerine sahip — yani tüm sektörün 35-40 yılda topladığı yatırımdan daha değerli tek bir şirket. Sırrı ise sadece teknoloji değil: İyi teknolojinin üzerine uzun yıllara dayanan "yapışkan" bir distribution ve onu utilize eden servis ile outsourcing katmanları. 2019'da kurulan Deel de pandemi rüzgârını arkasına alarak yıllık 1 milyar dolar gelire ve 12 milyar dolar değerlemeye ulaştı; teknolojiyi hızla dağıtırken servis ve outsourcing kollarını asla geride bırakmıyor, dünyanın dört bir yanında roll-up'lar yapıyor.

700 milyar dolarlık pazar gözümüzün önünde

Konuşmanın kilit tezi bir perspektif değişimi: HR Tech'e Gartner raporlarındaki 45 milyar dolarlık pazar tanımıyla değil, 60 trilyon dolarlık global iş gücü piyasasının bir bileşeni olarak bakmak gerekiyor. Türkiye'de 2025 sonunda toplam iş gücü pazarı 700 milyar dolar olacak — ülke ekonomisinin neredeyse yarısı. Datassist aylık yaklaşık 150 bin kişinin bordrosunu hesaplıyor — bu, Türkiye'de aylık hesaplanan bordroların binde 5'i; değer bazında ise 700 milyar dolarlık pazarın ancak yüzde 1'i civarı. Yani koşulacak çok yol var. Özbağcı'ya göre dış kaynak ararken para tek başına bir değer olmamalı; yatırımcı beraberinde distribution, akıl ve "olamayacağınız masalara sizi taşımak" gibi değerler önermeli. Datassist'in kendi CVC'si de bu mantıkla son 2 yılda 6 girişime yatırım yaptı.

Kum saati konsepti: zaman daralıyor

Kapanışta Özbağcı, geleceğin ürün mimarisini çiziyor: Outsourcing, servis, teknoloji, API'ler, SaaS ve bugünün konusu gereği AI agent'lar — standalone değil, bir akışın içinde çalışan agentic araçlar. Ama zaman daralıyor: Sınırlar kalktığı için globalden Türkiye pazarına yönelen girişimler çoğalacak. Tanpınar'a dönen finalde mesaj net: Jargonun ve "kurumsallaşma" laflarının arkasına takılıp abuk subuk makaleler yazan bir enstitüye dönüşmek yerine kolları sıvayıp iş yapmak ve değer üretmek gerekiyor.